Een project dat geen project is: een mooi project

Wat: Enkele bedenkingen tijdens en na seminarie Pedro Costa

Pedro Costa maakt een film die geen film is. Een film die niet teveel de machinerie van de cinema gebruikt. Geen grote lichtbronnen, duizende camera's, montagetafels,... Wel de realiteit tonen zoals ze is. Geen fictie, geen script.
Hoe kan de methode van Pedro Costa een 'voorbeeld' zijn voor het ontwerpen van een pedagogisch project?
Een pedagogisch project maken dat geen pedagogisch project is. Een project dat niet te veel de regeltjes gebruikt van de pedagogie. "Everything we are supposed to do in order to have a certain result."
Hoe kunnen we maw Genk laten zien, iets doen in Genk, zonder iets te willen doen? Zonder een bepaalt doel voor ogen, gewoon een goed project maken. Analoog aan het ' Faire un beau film' ipv un film die wil aanklagen, verbeteren, bewustzijn brengen.

** Storytelling can, although it's fiction, show the truth! ** 

Zeggen wat men te zeggen heeft! ... Dichten?

Wat: Een hoofdstuk in Europa Anno 2006 drukt goed uit wat ik al via verschillende blogposts heb proberen duidelijk te maken. Ziehier een hopelijk overzichtelijke poging in 1 blogpost. 

(Bron: Walser, M. (2006). Over het gesprek met zichzelf. Een flagrant essay. In J. Masschelein, & M. Simons(Eds.), Europa anno 2006. E- ducatieve berichten uit niemandsland (pp. 47-59). Leuven/Voorburg: Acco.)

Welk spreken staat centraal als we anderen een stem willen geven? Zowel mijn spreken als pedagoog als het spreken van anderen kan je op twee manieren bekijken.

Mijn voorkeur gaat uit naar de innerlijke taal.

Geadresseerde taal ( vaak heersende taal)

Innerlijke taal (voorkeur)

Taal van het optreden Taal van meningen Taal van gelijk hebben Taal tot anderen, gericht op anderen  => effect bereiken: anderen overtuigen van uw gelijk, van uw mening, uw begrijpen Niet aanwezig in deze taal owv over ervaring. Beleren van anderen Zin en bewustzijn is product van de auteur. Inzicht- kennis- weten Willekeurige taal: ander slechts doel van de geadresseerde taal

Taal van innelijke spreken: alles wat gedacht kan worden Een vrije taal Gesprek met mezelf Taal voor anderen =>  geen effect bereiken: “Iedereen leest zijn tekst en heeft de vrijheid te begrijpen zoals hij moet.” Meer aanwezig in deze taal owv vanuit een ervaring. Zelfonderzoek Zin en betekenis is product van lezer. Tekst heeft pas maatschappelijke betekenis doorheen de lezer. Uitdrukking- existentie- wezen Onwillekeurige taal: meer de ander aan zijn ervaring herinneren

Waarom voorkeur voor een zelfgespek, een innelijke taal?

In deze taal is men het meest aanwezig.  Ik ben het eens met Walser: “En , onbewijsbaar, kan ik hopen dat dit schrijven waarin ik meer aanwezig ben, anderen meer meedeelt dan elke mogelijke mening.”

Mijn blog:

Een zelfgesprek op zich. Het is een bundeling van mijn gedachten, steeds geschreven vanuit een ervaring ipv over een ervaring. Het heeft niet als doel een effect te bereiken bij de lezer. Ik richt mij niet expliciet tegen de lezer. Ik wil niet mijn mening verkondigen, beleren of gelijk hebben. Wel is het een schrijven voor de lezer waarbij geen effect bereikt dient te worden. Enkel een inspireren. Het aanspreken van de mensen. Dus toch een effect? Ja, maar niet in de zin van een vooraf bepaald doel/effect dat je wenst tot stand te brengen met de geadresseerde taal. Wel een ‘effect’ dat vanzelf gebeurt,( of niet gebeurt). Het is de lezer zelf die de tekst op zijn manier leest. In deze lezing ontstaat er mogelijks een aanspreken.

Gemeenschap?

Hoe verhouden mensen zich tov elkaar? Als schrijver en lezer, als spreker en luisteraar.

De taal is mogelijk wat we gemeen hebben. Taal als element van mogelijke gemeenschap, maar ook element voor scheidingen.

Als lezer ‘met’ de schrijver zijn. Als spreker met de ander, met de luisteraar zijn, doorheen de taal. Of de lezers onderling, zijn ‘met’ elkaar, doorheen het lezen van iets. Maar taal ook als element van scheidingen. Ik begrijp dit als elke lezer die zijn eigen lezing maakt en daardoor ook verschilt van de andere lezers en van de schrijver. Binnen de 'gemeenschap' dus ook aandacht voor het verschil ipv enkel het 'gemeen'.

Gedicht:

Een gedicht is een voorbeeld van het spreken vanuit uzelf. Geen beleren, wel spreken vanuit een ervaring en anderen herinneren aan eigen ervaringen.

Een gedicht wil geen gelijk hebben, wel spreken vanuit zichzelf en zo elke lezer zijn eigen lezing te laten maken, zijn eigen ‘gelijk’ te lezen.

=> Wat kan ik hiermee doen? Zelf een gedicht schrijven? De mensen uit Genk een gedicht laten schrijven? Gedichten als die artistieke focus uit verslag 15/11?  Een gedicht dat geschreven is vanuit hun ervaring met Genk. De gemeenschap wordt niet gecreëerd met bepaalde interventie: het gedicht schrijven. Wel zit de gemeenschap in de taal. We hebben taal gemeen en verhouden ons in de taal ‘met’ elkaar.

Wie participeert mee? Wie leest mee?

Het seminarie rond participatie op donderdag 01/12  heeft mij aan het denken gezet.

Mijn ontwerpidee tot hiertoe:

UP: Elk individu heeft zijn eigen verhaal. Via mijn blog proberen mensen te inspireren, aan te spreken. Inspireren in de zin van raken. Het stilstaan en naar buiten komen. De woorden op u laten inwerken en u laten ‘transformeren’.

Via mijn blog verhalen van en in Genk zichtbaar maken. Genk laten leven.

De blog als een spreken vanuit uzelf, vanuit een ervaring.

De methode uit de ipp- participatiewijzer:

Een stadsblog. Deze blog is een(virtuele) plek waar de inwoners van een stad spreken vanuit zichzelf, vanuit hun ervaring. Hoe zien zij de stad? Ze posten zelf items over dingen die gebeuren in hun stad. Ze schrijven een tekst over een toneelstuk, een betoging, een crimineel feit in de stad,… of posten een zelfgemaakte foto.

De burgers spreken hier, zij laten zien hoe zij de stad ervaren. Via verschillende talen. In teksttaal. In fototaal. …

De stadsblog is in zekere zin hetzelfde als wat ik als plan heb(had) met mijn blog. Via het schrijven proberen te spreken. Een boodschap over te brengen.

Maar er zijn ook wat kritische bedenkingen, zowel bij mijn blog als een stadsblog.

Wie gaat mijn blog lezen? Wie doet er mee aan een stadsblog? Als je kijkt onder het rubriekje ‘meedoen?’, dan staan er een twintigtal namen onder. Ga je zo iedereen bereiken? Of beter gezegd, wie participeert er dan? Zij die niet op de blog gaan, participeren niet. Diegene die geen toegang hebben tot internet participeren niet. Zij schrijven niets op de blog. Maar ze lezen hem ook niet.

Misschien kunnen we het ook omkeren? Afstappen van de vraag: wie schrijft er mee? Wie spreekt er mee? Wel wie leest er mee? Omdat het doel van de blog is mensen aan te spreken, te inspireren. Natuurlijk moet men dan wel de blog lezen, alvorens men aangesproken kan worden.

Daarom is het belangrijk het bestaan van mijn blog kenbaar te maken.

Nagaan of mijn idee werkt of niet. Een eerste toetsing van de ideëen achter mijn ontwerp. Is het echt zo dat mensen reageren. Dat ze geraakt zijn en hun ervaring willen meedelen?

Graag sluit ik de mogelijkheid om af te stappen van het idee van de blog niet uit. Is het misschien te theoretisch? Waar is de praktijkinvulling? Participatie en gemeenschap. Waar is de gemeenschapsvorming in mijn idee? Moet dit? Moet iedereen bereikt worden?

Misschien kan ik ondertussen dieper op zoek gaan binnen de verschillende participatiemethoden. Hoe verhouden de mensen zich binnen de verschillende methodieken tot elkaar. Hoe spreken ze daar? Welke taal? Vanuit hun buik of vanuit hun hoofd, volgens regels en een taal die niet de hunne is?

Mijn blog kenbaar gemaakt(iets wat ik misschien al eerder had kunnen doen) op:

- facebookpagina’s: Stad Genk, KRC Genk official, Genk on stage, bibliotheek Genk

- bevriend met:  Jeugdraad Genk, Jeugddienst Genk

Uitgesproken of uitgeschreven?

Uitgesproken

Praat met mij en doe dat

honderduit, vertel me zwijgend

waarover een leven gaat

hoeveel tederheid er nodig is

en adem gulzig tot het eind

spreek dit lichaam zonder

een spoor van schroom, spreek

het, spel het volledig uit

laat me duizelen breng me 

in totale ademnood geef je

eindelijk helemaal bloot

Marc Tritsmans

Uitgesproken, bij aquarellen van Caren van Herwaarden, uit Studie van de schaduw, 2010

Laureaat Herman de Coninckprijs voor het beste gedicht 2011

of

Verba volant, scripta manent.

Gesproken woorden vervliegen, wat geschreven is, blijft.

?

Ik vraag mij af of het geschreven woord evenveel impact kan hebben als het gesproken woord en andersom. 'Stille' woorden of 'luide' woorden. Waarmee worden mensen het meest aangesproken? Geïnspireerd? Zoals in het gedicht een spreken waarmee je u blootgeeft, blootstelt aan de wereld rondom jou, aan de ander. Waarin je letterlijk én figuurlijk spreekt. En misschien bedoelt de dichter u niet enkel figuurlijk blootgeven, ook letterlijk? Of toch maar schrijven, zoals in de Latijnse zegswijze, omdat dit altijd blijft en gesproken woorden vervliegen, niet blijven bestaan. Maar als je mensen met luide stem aanspreekt, in de zin van inspireren, dan blijven de woorden ook bestaan, bestaan in de ander...

Trouwens, het gedicht en de zegswijze, zijn beide schrijfsels. 'Stille' woorden ipv 'luide' woorden. 'Zegt' dit genoeg of is er nog een andere conclusie??

IJzer wordt plastiek. Ivory wordt Ivorine.

Wat: hoe onderzoek voeren, ‘urban studies’, na The Wire?

Onderzoek doen vanuit een ivorine tower als alternatief voor de ivory tower. Atkinson en Beer houden een pleidooi voor een houding van de academicus/onderzoeker die meer aansluit bij de realiteit.

Meer verbondenheid met real life praktijken, meer ‘connected’ MAAR ook wanneer nodig afstand nemen van die praktijken.

To do:

=> Terug naar Genk: Als je over Genk wil schrijven dan moet dat in verbondenheid met Genk, met real life praktijken in Genk. Niet vanuit mijn ivoren toren, hoog boven de wereld uit. Een ivorine tower uit plastiek die buigbaarder is dan ijzer. Flexibeler om in en uit te gaan. Om als onderzoeker uit de toren en in de wereld te gaan en om als academische wereld en als Genk in de toren te gaan…. (en aangesproken te worden??)

(Bron:  Atkinson, R. & Beer, D.(2010)The ivorine tower in the City. Engaging urban studies after The Wire. In City, 14(5),pp.529-544)

Het schrijven als spreken: kritische bedenkingen

Wat: verschillende vragen die ik mij stel, twijfels,…

1. kan je iedereen bereiken met een blog? Wie gaat dat lezen? Gaan mensen wel aangesproken worden, echt geïnspireerd?
2. schrijven MAAR geen echt face-to-face spreken
3. Gemeenschap creëren via blog? Is uitgaan van het individu ook goed? Waar zit het idee of link met volkshogeschool dan?
4. Ivoren toren?
5. Is het dan geen weergave van Genk via mijn perspectief, zonder de mensen van Genk zelf te laten spreken, een voice te geven, vanuit hun perspectief?
6. Je wil toch ergens een effect bereiken voor de mensen van Genk zelf, iets concreets? Of is er niets mooier( als effect) voor een pedagoog(in spe) om mensen te inpireren, aan te spreken?

Het schrijven als een spreken

( Na individuele bespreking stand van zaken( zie ook pagina blog 15/11/’11( linker kolom bovenaan))

Uitgangspunt: Niet zozeer gemeenschapsdenken, wel het individu op de voorgrond. Een individu met zijn eigen gedachten, ideeën, geschiedenis en levensloop. Met een eigen ‘ik’, mee vormgegeven door een sociaal- culturele context.

Het schrijven als spreken.

Door het schrijven van de blog uzelf blootgeven. Uw eigen gedachten en ideeën.  Geen schrijven(en spreken) over koetjes en kalfjes of over een ervaring. Wel vanuit een ervaring. Proberen via uw schrijven te spreken. Een juist schrijven. Juist in de zin van dat de woorden passen bij wat je denkt, ervaart. Hoe jij als individu een situatie ervaart, hoe je erover denkt en dit communiceren met anderen via het schrijven.

Zo schrijven dat de tekst mensen inspireert, dat ze zich aangesproken voelen.

Net als bijvoorbeeld een sportcommentator die niet louter beschrijft wat hij ziet tijdens de wedstrijd. Wie de bal past naar wie, wie er scoort. Niet wie er demarreert en wie er lek rijdt. Wel iets van uzelf in uw sport’verslag’geving leggen.  Iemand die ergens in is geïnteresseerd, vol passie, spreekt echt vanuit zichzelf. De beelden leven. Ze, samen met de commentaar(het spreken) raken u, spreken u aan. (cfr. Wuyts en Joos)

Sport is enkel een voorbeeld dat mij interesseert, dat mij ‘aanspreekt’. Een gepassioneerd spreken vindt je overal. Over het huishouden, over je kinderen, over je werk, over een hobby, over muziek, over voorvallen in de jeugdbeweging, met vrienden op café( de dronkenpraatjes niet meegerekend) …

En dan bedoel ik niet het geroddel over bepaalde zangers, tv- programma’s, collega’s, vrienden,… Ook niet het zeuren en frustraties uiten,( hoewel dit ook met veel passie en schwung kan gebeuren). Wel het spreken vanuit uzelf. Het letterlijk openbaar maken van uw (diepste) gedachten. Dit wil daarom niet zeggen intieme gedachten, wel gedachten die in u opkomen over thema’s van het dagelijkse leven.

Geen ‘betaalde vriendschap’, iets zus of zo zeggen omdat dat nu eenmaal past in de regeltjes en standaarden van het spreken dat hoort in een bepaalde context.

Geen pedagoog die zegt:” je moet dit of dat doen”, wel eentje die spreekt ‘vanuit zijn hart’, vanuit zichzelf ipv vanuit een protocol.

=> Ontwerpidee

Mijn blog, de schrijfsels over mijn gedachten over Genk zien als een spreken met mijzelf.

Via mijn schrijven proberen te spreken, Genk te laten spreken. Genk moet zichtbaar worden. Het ontwerp bestaat er dan in mijn schrijven zodanig te maken dat het mensen kan inspireren. Dat ze zich aangesproken voelen, geïnteresseerd zijn en zo Genk kunnen ontdekken, kunnen ontmoeten.