Uitgesproken of uitgeschreven?

Uitgesproken

Praat met mij en doe dat

honderduit, vertel me zwijgend

waarover een leven gaat

hoeveel tederheid er nodig is

en adem gulzig tot het eind

spreek dit lichaam zonder

een spoor van schroom, spreek

het, spel het volledig uit

laat me duizelen breng me 

in totale ademnood geef je

eindelijk helemaal bloot

Marc Tritsmans

Uitgesproken, bij aquarellen van Caren van Herwaarden, uit Studie van de schaduw, 2010

Laureaat Herman de Coninckprijs voor het beste gedicht 2011

of

Verba volant, scripta manent.

Gesproken woorden vervliegen, wat geschreven is, blijft.

?

Ik vraag mij af of het geschreven woord evenveel impact kan hebben als het gesproken woord en andersom. 'Stille' woorden of 'luide' woorden. Waarmee worden mensen het meest aangesproken? Geïnspireerd? Zoals in het gedicht een spreken waarmee je u blootgeeft, blootstelt aan de wereld rondom jou, aan de ander. Waarin je letterlijk én figuurlijk spreekt. En misschien bedoelt de dichter u niet enkel figuurlijk blootgeven, ook letterlijk? Of toch maar schrijven, zoals in de Latijnse zegswijze, omdat dit altijd blijft en gesproken woorden vervliegen, niet blijven bestaan. Maar als je mensen met luide stem aanspreekt, in de zin van inspireren, dan blijven de woorden ook bestaan, bestaan in de ander...

Trouwens, het gedicht en de zegswijze, zijn beide schrijfsels. 'Stille' woorden ipv 'luide' woorden. 'Zegt' dit genoeg of is er nog een andere conclusie??

IJzer wordt plastiek. Ivory wordt Ivorine.

Wat: hoe onderzoek voeren, ‘urban studies’, na The Wire?

Onderzoek doen vanuit een ivorine tower als alternatief voor de ivory tower. Atkinson en Beer houden een pleidooi voor een houding van de academicus/onderzoeker die meer aansluit bij de realiteit.

Meer verbondenheid met real life praktijken, meer ‘connected’ MAAR ook wanneer nodig afstand nemen van die praktijken.

To do:

=> Terug naar Genk: Als je over Genk wil schrijven dan moet dat in verbondenheid met Genk, met real life praktijken in Genk. Niet vanuit mijn ivoren toren, hoog boven de wereld uit. Een ivorine tower uit plastiek die buigbaarder is dan ijzer. Flexibeler om in en uit te gaan. Om als onderzoeker uit de toren en in de wereld te gaan en om als academische wereld en als Genk in de toren te gaan…. (en aangesproken te worden??)

(Bron:  Atkinson, R. & Beer, D.(2010)The ivorine tower in the City. Engaging urban studies after The Wire. In City, 14(5),pp.529-544)

Het schrijven als spreken: kritische bedenkingen

Wat: verschillende vragen die ik mij stel, twijfels,…

1. kan je iedereen bereiken met een blog? Wie gaat dat lezen? Gaan mensen wel aangesproken worden, echt geïnspireerd?
2. schrijven MAAR geen echt face-to-face spreken
3. Gemeenschap creëren via blog? Is uitgaan van het individu ook goed? Waar zit het idee of link met volkshogeschool dan?
4. Ivoren toren?
5. Is het dan geen weergave van Genk via mijn perspectief, zonder de mensen van Genk zelf te laten spreken, een voice te geven, vanuit hun perspectief?
6. Je wil toch ergens een effect bereiken voor de mensen van Genk zelf, iets concreets? Of is er niets mooier( als effect) voor een pedagoog(in spe) om mensen te inpireren, aan te spreken?

Het schrijven als een spreken

( Na individuele bespreking stand van zaken( zie ook pagina blog 15/11/’11( linker kolom bovenaan))

Uitgangspunt: Niet zozeer gemeenschapsdenken, wel het individu op de voorgrond. Een individu met zijn eigen gedachten, ideeën, geschiedenis en levensloop. Met een eigen ‘ik’, mee vormgegeven door een sociaal- culturele context.

Het schrijven als spreken.

Door het schrijven van de blog uzelf blootgeven. Uw eigen gedachten en ideeën.  Geen schrijven(en spreken) over koetjes en kalfjes of over een ervaring. Wel vanuit een ervaring. Proberen via uw schrijven te spreken. Een juist schrijven. Juist in de zin van dat de woorden passen bij wat je denkt, ervaart. Hoe jij als individu een situatie ervaart, hoe je erover denkt en dit communiceren met anderen via het schrijven.

Zo schrijven dat de tekst mensen inspireert, dat ze zich aangesproken voelen.

Net als bijvoorbeeld een sportcommentator die niet louter beschrijft wat hij ziet tijdens de wedstrijd. Wie de bal past naar wie, wie er scoort. Niet wie er demarreert en wie er lek rijdt. Wel iets van uzelf in uw sport’verslag’geving leggen.  Iemand die ergens in is geïnteresseerd, vol passie, spreekt echt vanuit zichzelf. De beelden leven. Ze, samen met de commentaar(het spreken) raken u, spreken u aan. (cfr. Wuyts en Joos)

Sport is enkel een voorbeeld dat mij interesseert, dat mij ‘aanspreekt’. Een gepassioneerd spreken vindt je overal. Over het huishouden, over je kinderen, over je werk, over een hobby, over muziek, over voorvallen in de jeugdbeweging, met vrienden op café( de dronkenpraatjes niet meegerekend) …

En dan bedoel ik niet het geroddel over bepaalde zangers, tv- programma’s, collega’s, vrienden,… Ook niet het zeuren en frustraties uiten,( hoewel dit ook met veel passie en schwung kan gebeuren). Wel het spreken vanuit uzelf. Het letterlijk openbaar maken van uw (diepste) gedachten. Dit wil daarom niet zeggen intieme gedachten, wel gedachten die in u opkomen over thema’s van het dagelijkse leven.

Geen ‘betaalde vriendschap’, iets zus of zo zeggen omdat dat nu eenmaal past in de regeltjes en standaarden van het spreken dat hoort in een bepaalde context.

Geen pedagoog die zegt:” je moet dit of dat doen”, wel eentje die spreekt ‘vanuit zijn hart’, vanuit zichzelf ipv vanuit een protocol.

=> Ontwerpidee

Mijn blog, de schrijfsels over mijn gedachten over Genk zien als een spreken met mijzelf.

Via mijn schrijven proberen te spreken, Genk te laten spreken. Genk moet zichtbaar worden. Het ontwerp bestaat er dan in mijn schrijven zodanig te maken dat het mensen kan inspireren. Dat ze zich aangesproken voelen, geïnteresseerd zijn en zo Genk kunnen ontdekken, kunnen ontmoeten.

Iedereen?

ie·der·een vnw niemand uitgezonderd: ~ was er
Bron: Van Dale

Magie: Het idiote Genk (toch) een stem geven!

Wat: Het belang van de idioot ( Isabelle Stengers: The Cosmopolitan Proposal)

Afstappen van de gebruikelijke “and so…” als we met problemen/urgenties geconfronteerd worden. Een voorstel van Isabelle Stengers om de figuur van de idioot in ons denkproces toe te laten.

De idioot die ons denken en argumenteren vertraagt. Slow down. Maybe there is something more important! We kunnen mis zijn met onze vanzelfsprekende oplossingen en handelingsplannen om een antwoord te bieden op dringende vragen. Niet langer onmiddellijk in actie schieten, bewegen door de mobiliserende urgenties maar wel stoppen, stil staan en opnieuw nadenken. Geen ‘and so…’ wel  ‘in the presence of.’

Deze breuk met het vanzelfsprekende, een opening, een gat tussen het probleem en de oplossing, een moment van aarzeling doet ons inzien dat er misschien andere dingen belangrijk zijn. Welke dingen dan?

Het gaat er niet om deze vraag te beantwoorden. De idioot kan het niet zeggen.

Doel is om ons denken te vertragen, dan pas kan er creatie zijn, kan je op nieuwe ideeën komen.

Hoe?

 ‘Art of staging.’ De kunst van de idioot een stem te geven. Zij die geen stem hebben(dingen, dieren, mensen) te laten meetellen. Naar een concrete, materiële vorm van spreken.  Net zoals in de magie iets tevoorschijn laten komen. Genk tot leven brengen, Genk laten spreken. Steeds in de aanwezigheid van Genk.

To do:

- Genk aan het spreken brengen, tot leven brengen

- opening die idioot creëert benutten vooraleer ‘het gat dicht gaat’

- nadenken ‘in the presence of’ diegene die je wil laten spreken => naar Genk gaan en daar opnieuw nadenken, ruimte van aarzeling... 

Communicatie: 'Betaalde vriendschap' of 'hard tegen hard'?

Wat: 'Te Gek!' op Canvas en de Dichter des Vaderlands van onze noorderburen, Ramsey Nasr in Reyers Laat.
http://programmas.canvas.be/te-gek/te-gek-fragmenten-aflevering-6/
http://video.canvas.be/reyers-laat-dinsdag-8-november-2011

Dirk De Wachter: (psychiater en psychotherapeut. Diensthoofd systeem- en gezinstherapie aan het Universitair Psychiatrisch Centrum K.U.Leuven Campus Kortenberg)
(weergave gesprek is eigen parafrasering)

" De gewone kanalen van spreken raken verstopt. Het gewoon spreken met uw geliefde, kinderen, ouders, buren, vrienden,... is blijkbaar een probleem. Daarvoor gaan we naar de hulpverlener. Men betaalt om zijn leed te vertellen. Betaalde vriendschap is het bijna soms. Ja, ga eens naar uw partner, naar uw vrienden, kennissen, uw geliefde.
Annick Ruyts: "Maar legt dat dan niet die eenzaamheid in de maatschappij bloot?
De Wachter:" Ja, zeker. Dat hangt er mee samen. En daar moet iets aan gebeuren. Dat is mijn punt.
.... " Ik ben bezorgd om onze hechting. Door de fluïditeit van onze relaties. Het feit dat ons huwelijk niet meer houdt, dat onze gezinnen verbrokkelen. Op zich hoeft dat geen probleem te zijn, dat ze als volwassenen relaties aangaan met anderen, maar dat ze niet de hechting en duurzaamheid van de relaties met hun kinderen bewaken. Dan gaan die kinderen op relationeel vlak, als ze ergens emotioneel mee zitten, dit niet kunnen uiten en dan gaan ze naar de hulpverlening. Dan wordt dat geproblematiseerd.

Annick Ruyts: "Slaan wij tilt, of slaat de maatschappij, de wereld tilt?"
De Wachter: " Wij zijn de wereld. Niemand staat daar buiten. Wij zijn de maatschappij zoals ze is. Dat zijn de patiënten met hun problemen, maar dat zijn ook wij, de zogenaamde niet-patiënten. Het gaat niet om de tegenstelling tussen patiënt, niet-patiënt. Wel steeds dezelfde existentiële vragen die voor allen van ons gelden.


Ramsey Nasr: "In Nederland is de communicatie hard tegen hard. Alles moet kunnen. De grenzen worden opgerekt. Maar anderzijds moet alles ook. Je moet overal een mening over hebben, wanneer je dingen gaat nuanceren, wordt je niet gehoord. Ik vind dat het niet is omdat alles moet kunnen, dat je ook alles moet zeggen.  .... " (Over zijn nieuwe boek: Mijn nieuwe vaderland: gedichten van crisis en angst) Dit is niet het boek met de antwoorden, maar met de vragen. Ik denk dat het niet de functie van een kunstenaar is om gemakkelijke antwoorden te geven op moeilijke vragen, maar misschien zelfs om die vragen nog wat lastiger te maken. Om de mensen aan het twijfelen te brengen. Kunst is er niet om bevestiging te bieden, maar om meer twijfels op te roepen. En dat roept dus ook wrijving op. "

Rol van de pedagoog? Een buiten komen als binnen blijven of toch een inspireren?

Op vrijdag 21/10/11 hadden we een sessie rond onze blogs. In een inleidende recap werden we eraan herinnerd dat we een opleiding volgen tot pedagoog. Net als het ‘niet buiten komen’ van de inwoners van Genk, kunnen wij ons als studenten pedagogie afvragen waarvoor wij nog buitenkomen? Hoe zien wij onze positie als pedagoog?

Een blog. Niet uzelf on stage… dan toch ‘Genk on stage’… Genk moet spreken…

Een opleiding volgen, iets doen omdat het moet óf omdat je het echt wil? Als pedagoog in opleiding ‘buiten’ komen. Ervoor gaan, uzelf open stellen, u erin gooien…

Maar: geen migratieprobleem. Wel een ‘gemeenschapsprobleem’, mensen komen niet meer echt ‘buiten’. Ze doen enkel dingen als zij het willen. Ze stellen zich niet open naar de ander, er is geen bereidheid zich te laten verwonderen, zichzelf te laten transformeren, écht ‘buiten’ zichzelf te komen. Ze blijven binnen, in zichzelf gekeerd.

“Als pedagoog is dat wel waar je u mee zal moeten bezig houden, hé! De mensen buiten krijgen.”

Ja, man. Voelt aan alsof de werkwijzen in het pedagogische werkveld geen oplossingen meer kunnen bieden op pedagogische vragen. De vraag naar gemeenschap kan (blijkbaar) niet langer worden beantwoord door voor elke behoefte een oplossing te bouwen, badend in luxe en omgeven door groen.

**

 Moeten we dan de pioniers worden van een nieuwe werkwijze in de pedagogie? De opleiding in een nieuw kleedje dus ook de pedagogen van de toekomst?? Liever broeken dan kleedjes. Blijven bij het vertrouwde, waarom niet? Waarom wel?

**

Dan toch uzelf, als pedagoog in spé, inspannen om ‘buiten’ te komen. Uzelf op het spel te zetten. (obv tekst Nancy Vansieleghem: Spreken) Een pedagoog die op een geïnspireerde manier spreekt. Niet de ander begrijpen en met hem spreken, wel grijpen en laten grijpen, zonder te weten wie men grijpt of tot wie men spreekt. Een spreken waarin de woorden ons zeggen wie er spreekt en dus een spreken dat in zekere zin samenvalt met zichzelf.

Ook uzelf als spreker op het spel zetten. Als pedagoog met onze woorden de ander niet zeggen:' jij moet dit doen, jij moet dit weten.' Wel woorden die onvertaalbaar zijn, die eruit moeten. Woorden als een kracht die ons inspireert. Die ons doet distantiëren van de plaats waar we zijn. Die letterlijk naar buiten doet treden en zin geeft om te veranderen, om te bewegen. Uzelf op het spel zetten en mogelijk transformeren. Geïnspireerde woorden brengen niet een iets teweeg maar een iemand!!

        ** 

Een quote van Forrest Gump uit de gelijknamige film drukt u met de neus op de feiten. "Life is like a box of chocolates. You never know what you gonna get."  

Misschien moeten we als pedagoog met een open blik het leven tegemoet gaan. Ook het schrijven van de blog zien als iets zonder duidelijk einde. Je weet niet waar je zal uitkomen. We weten niet waar we in Genk zullen uitkomen , wat er binnenin de pralines verscholen zit, what's beyond the obvious,... . Het onwetende mag je er niet van weerhouden een praline te kiezen, een bepaalde weg in te slaan, iets te publiceren op de blog,... Uzelf op het spel te zetten, onwetende hoe je 'getransformeerd' kan worden. 

** 

“Je veux juste parler” : Een uitnodiging tot spreken.

Wat: Hoe de contactmomenten invullen, de bijeenkomst van individuen vormgeven? Door te zwijgen? Door te spreken!  Welk spreken?  (Bron: Tekst Nancy Vansieleghem: Spreken)

‘Je veux juste parler. Ik wil alleen maar met je spreken.’ In de film Le Fils geeft Olivier, de leerkracht, dit antwoord op de vraag van Francis of Olivier zijn voogd wil worden.

In de film een soort spreken dat anders is dan het eigentijdse spreken. Dit laatste een spreken van bemiddelen en empoweren waarbij men tracht inzicht te verwerven in de wereld, kennis over zichzelf, onze wereld, onze gemeenschap, om zo zichzelf te veranderen en / of verbeteren. Een functioneel gesprek om iets te weten te komen, redenen,… en op basis hiervan een oordeel te vellen over de andere. De toehoorder staat op het spel. Spreken als reflecteren, je eigen leven in regie nemen, managen,… self-empowerment, voor uzelf opkomen.

Niets van dit alles. In de film Le Fils een spreken van passie en nieuwsgierigheid. ‘Ik wil alleen maar met je spreken.’ Een spreken als uitnodigen tot spreken, als aankondigen, als ontmoeten. Zonder doel, redenen die je wil te weten komen, maar vanuit een soort passie, een soort nieuwsgierigheid. Een passie voor wat zich voordoet en de bereidheid om er u mee in te laten. Of het risico te lopen uzelf te verliezen. De spreker, jijzelf staat op het spel.

Welke vorm van spreken is ‘echt’ spreken? Cognitief(~eigentijds) of relationeel(~Le fils) spreken? ( met de woorden van Büber)

Link met Genk:

Als we meer contactmomenten willen, hoe moeten deze dan worden ingevuld? Mijn voorkeur

gaat uit naar een Ik-Jij ipv een Ik-Het spreken. Een spreken waarbij je de andere/ iemand ontmoet i.p.v. iets ervaart. Het stichten van de wereld i.p.v.  de wereld als een geheel van objecten ervaren. Het oog in oog staan met de wereld, de wereld die zich aandient, die u aanspreekt. In tegenstelling tot een spreken over de wereld, een wereld die je kan bekijken, beschrijven, definiëren en beoordelen. Duidelijke grenzen waarbinnen je kan blijven, alles is voorspelbaar. 

Liever een spreken dat de bereidheid impliceert om uw eigen bestaan op het spel te zetten.

Het eigen bestaan ter sprake brengen, d.m.v. aanwezigheid of blootstelling. Dat wat vanzelfsprekend is, is niet langer zo en een vervreemding van het vanzelfsprekende dringt zich op. Lege handen. Een uitnodiging om opnieuw te spreken.

**

Zijn de mensen wel bereid om “op de uitnodiging in te gaan”?

Zichzelf, hun eigen bestaan, op het spel te zetten? Het risico te nemen zichzelf te verliezen? Is het wel zo makkelijk de sprong in het diepe, het onvoorspelbare, te wagen? Gewoon zonder doel, uit pure passie en nieuwsgierigheid voor het vreemde, de ander te benaderen?

Veel vraagtekens…

**