zondag 29 januari 2012

A thick text – waarheid – protocol !

Wat: Enkele overwegingen ivm ontwerp. Wat is het ‘doel’ van het ontwerp? Hoe moet ik in Genk gesprekken voeren? In het wilde weg, zonder vast stramien? Of met een zekere houvast? Wat ‘moeten’ de gedichten doen?

Latour: “A text is thick!”

Volgens Latour bestaat een goede beschrijving uit veel details. A text is thick.
 Een beschrijving of tekst kan falen, net als een experiment in een laboratorium kan mislukken. Een tekst is in de sociale wetenschappen mislukt als het sociale afwezig is. ‘Doel’ is de actoren te laten ‘bewegen’, ze iets te alten doen. Hun onderlinge verbanden, hun netwerk en sociale interacties moeten duidelijk worden. Het sociale moet ‘tot leven komen.’ Hence the title ‘Reassembling the social’.
Een tekst wil geen informatie geven, wel trans-formatie. Latour loopt hiermee parallel aan de tweede traditie van Pedagogisch onderzoek die de mensen wil inspireren, wil losmaken van hun zelf, door eerst als onderzoeker zorg te dragen voor uw ‘zelf’ en hiertoe anderen uit te nodigen.
=> Gedichten kunnen ook thick zijn, of zijn best thick indien ze inspirerende en transformerende ‘effecten willen bereiken.’

Foucault: “Schrijven vanuit een ervaring.”

De boeken van Foucault zijn geschreven vanuit een ervaring. Niet gewoon een neerslag van wat hij weet, ziet of hoort. Hij schrijft omdat hij nog niet weet. Schrijven is zijn methode om onderzoek te doen, om zijn eigen denken te veranderen. Het schrijven verandert u. Schrijft hij ook de waarheid? Wat zijn boeken beweren moet waar zijn, maar een ervaring kan niet waar of onwaar zijn. Een ervaring is niet iets waars, het is een realiteit geweest. Het is een fictie, iets dat je construeert. Iets gebeurt, je ervaart dit en dan daarna schrijf je iets vanuit deze ervaring. De waarheid van het schrijfsel hangt af van de mogelijkheid die het schrijfsel biedt, voor uzelf en mogelijks ook voor anderen, om er veranderd uit tevoorschijn te komen.
Om een (ver)ander(d)e houding tot wat geschreven is.


=> Gedichten als ervaringen. De waarheid van gedichten ligt in de mogelijkheid die ze biedt tot ervaring, tot het loskomen van u zelf en uw denken te veranderen. De mogelijkheid om er veranderd uit tevoorschijn te komen. Maar ook om de andere uit te nodigen die ervaring te delen.


Masschelein: “Acteurs zijn onthullers ipv makers.”

De gebroeders Dardenne weten als zij een film maken, niet op voorhand waar ze naartoe willen. Ze hebben geen methode, die een duidelijk doel heeft, een bestemming, een resultaat dat je wil bereiken door welbepaalde stappen te volgen. Wel maken zij gebruik van een protocol. Het verschil met een methode bestaat erin dat een protocol geen bestemming heeft, je weet niet waar je naartoe wil en waar je zal uitkomen. Een protocol is een duidelijke, vastgelegde weg, een manier van doen, die je volgt. Een weg die je aflegt, altijd op dezelfde manier opdat de dingen op zichzelf kunnen verschijnen, zich kunnen meedelen.
Voor de camera zijn de acteurs onthullers en geen makers. Ze maken niets, ze representeren niets, ze laten iets verschijnen.

=> Via gedichten Genk ontsluiten. Genk laten spreken, laten verschijnen. Hiervoor heb ik een protocol nodig. Wat zal ik doen als ik in Genk ben? Welke weg zal ik afleggen. Figuurlijk maar even goed letterlijk? Hoe zal ik dat doen? Wat ga ik de mensen vragen? Een vaste manier van doen is nodig opdat het sociale kan verschijnen. Niet Genk maken, representeren, wel tevoorschijn laten komen.

zaterdag 28 januari 2012

Donderdag 26 januari: Gedichtendag 2012

Twee dagen geleden was het weer zover. De jaarlijkse gedichtendag, ergens eind januari.
Een dag waarop gedichten in the picture komen, waarop het werk van bekende en minder bekende dichterlijke Goden op een piëdestal geplaatst wordt. Aandacht voor de ‘dichtkunst’ met een K of k? Iedereen is toch dichter, niet? Elke k heeft(voor mij) de allures van een K.

Gedichten zullen ook een centrale rol spelen in mijn ontwerp van een Volkshogeschool in Genk. Een volkshogeschool ontwerpen, dat was(en is) het doel. Gedichten? Wat heeft dat nu te maken met een volkshogeschool?
Net als een vormingscursus, een gebouw, ruimtelijke indelingen, een film,… educatieve praktijken kunnen zijn, met hun eigen materialiteit, zijn ook gedichten een vorm van spreken. Gedichten als educatieve praktijk en een talige vorm (= tekst/ woorden) waarin gemeenschap zich kan voordoen.


Waarom zo plots gedichten? (Voor meer info: verslag 22/12/11 zie linkse kolom bij pagina’s)

Gedichten zijn een voorbeeld van een pure taal, een juiste taal, een innerlijke taal waar je (meest) in aanwezig bent. Een juiste taal die overeenkomt met wat je denkt, zeggen wat je wil zeggen, een bepaalde boodschap overbrengen.
Gedicht wil geen gelijk hebben, geen mening verkondigen.

Kunnen wel een kunstvorm zijn en fungeren als idioot. De mensen laten nadenken over. Inspireren, aanspreken…

               
Hoe zou ik iets kunnen doen met gedichten?

- Gesprekken met mensen en daarover gedichten schrijven. Genk laten spreken.
- In Genk zijn, aanwezig zijn, met aandacht en dan daarover iets schrijven.
- Gedichten publiek brengen, zichtbaar voor de Genkenaar en anderen.

=> To do:
Twee vragen of onderdelen van het vervolg van mijn zoektocht. Het is nodig om terug naar Genk te gaan en daar ‘inspiratie’ op te doen voor ‘mijn’ gedichten en om na te gaan hoe gedichten al gebruikt worden in de publieke ruimte.

  1. Hoe ga ik gesprekken voeren? Wat ga ik vragen of zeggen? Heb ik geen protocol nodig?
  2. Hoe worden gedichten in steden openbaar gemaakt? Op onderzoek gaan wat er al bestaat aan ‘openbare gedichten’ (ipv openbare gebouwen??)
Bv. stadsdichters, gedichtenpaden,…

In de volgende blogposts komen dan waarschijnlijk voorbeelden van gedichten in steden in de publieke ruimte en anderzijds posts over mijn denkproces ivm de ‘theoretische achtergrond’ van mijn ontwerp.



** “En, onbewijsbaar, kan ik hopen dat dit schrijven waarin ik meer aanwezig ben, anderen meer meedeelt dan elke mogelijke mening.” Martin Walser **


maandag 19 december 2011

Een project dat geen project is: een mooi project

Wat: Enkele bedenkingen tijdens en na seminarie Pedro Costa

Pedro Costa maakt een film die geen film is. Een film die niet teveel de machinerie van de cinema gebruikt. Geen grote lichtbronnen, duizende camera's, montagetafels,... Wel de realiteit tonen zoals ze is. Geen fictie, geen script.
Hoe kan de methode van Pedro Costa een 'voorbeeld' zijn voor het ontwerpen van een pedagogisch project?
Een pedagogisch project maken dat geen pedagogisch project is. Een project dat niet te veel de regeltjes gebruikt van de pedagogie. "Everything we are supposed to do in order to have a certain result."
Hoe kunnen we maw Genk laten zien, iets doen in Genk, zonder iets te willen doen? Zonder een bepaalt doel voor ogen, gewoon een goed project maken. Analoog aan het ' Faire un beau film' ipv un film die wil aanklagen, verbeteren, bewustzijn brengen.

** Storytelling can, although it's fiction, show the truth! ** 

donderdag 8 december 2011

Zeggen wat men te zeggen heeft! ... Dichten?

Wat: Een hoofdstuk in Europa Anno 2006 drukt goed uit wat ik al via verschillende blogposts heb proberen duidelijk te maken. Ziehier een hopelijk overzichtelijke poging in 1 blogpost. 

(Bron: Walser, M. (2006). Over het gesprek met zichzelf. Een flagrant essay. In J. Masschelein, & M. Simons(Eds.), Europa anno 2006. E- ducatieve berichten uit niemandsland (pp. 47-59). Leuven/Voorburg: Acco.)


Welk spreken staat centraal als we anderen een stem willen geven? Zowel mijn spreken als pedagoog als het spreken van anderen kan je op twee manieren bekijken.
Mijn voorkeur gaat uit naar de innerlijke taal.


Geadresseerde taal ( vaak heersende taal)
Innerlijke taal (voorkeur)
Taal van het optreden

Taal van meningen
Taal van gelijk hebben
Taal tot anderen, gericht op anderen
 => effect bereiken: anderen overtuigen van uw gelijk, van uw mening, uw begrijpen

Niet aanwezig in deze taal owv over ervaring.
Beleren van anderen
Zin en bewustzijn is product van de auteur.

Inzicht- kennis- weten
Willekeurige taal: ander slechts doel van de geadresseerde taal
Taal van innelijke spreken: alles wat gedacht kan worden
Een vrije taal
Gesprek met mezelf
Taal voor anderen
=>  geen effect bereiken: “Iedereen leest zijn tekst en heeft de vrijheid te begrijpen zoals hij moet.”
Meer aanwezig in deze taal owv vanuit een ervaring.
Zelfonderzoek
Zin en betekenis is product van lezer. Tekst heeft pas maatschappelijke betekenis doorheen de lezer.

Uitdrukking- existentie- wezen
Onwillekeurige taal: meer de ander aan zijn ervaring herinneren  


Waarom voorkeur voor een zelfgespek, een innelijke taal?
In deze taal is men het meest aanwezig.  Ik ben het eens met Walser: “En , onbewijsbaar, kan ik hopen dat dit schrijven waarin ik meer aanwezig ben, anderen meer meedeelt dan elke mogelijke mening.”

Mijn blog:
Een zelfgesprek op zich. Het is een bundeling van mijn gedachten, steeds geschreven vanuit een ervaring ipv over een ervaring. Het heeft niet als doel een effect te bereiken bij de lezer. Ik richt mij niet expliciet tegen de lezer. Ik wil niet mijn mening verkondigen, beleren of gelijk hebben. Wel is het een schrijven voor de lezer waarbij geen effect bereikt dient te worden. Enkel een inspireren. Het aanspreken van de mensen. Dus toch een effect? Ja, maar niet in de zin van een vooraf bepaald doel/effect dat je wenst tot stand te brengen met de geadresseerde taal. Wel een ‘effect’ dat vanzelf gebeurt,( of niet gebeurt). Het is de lezer zelf die de tekst op zijn manier leest. In deze lezing ontstaat er mogelijks een aanspreken.

Gemeenschap?
Hoe verhouden mensen zich tov elkaar? Als schrijver en lezer, als spreker en luisteraar.
De taal is mogelijk wat we gemeen hebben. Taal als element van mogelijke gemeenschap, maar ook element voor scheidingen.

Als lezer ‘met’ de schrijver zijn. Als spreker met de ander, met de luisteraar zijn, doorheen de taal. Of de lezers onderling, zijn ‘met’ elkaar, doorheen het lezen van iets. Maar taal ook als element van scheidingen. Ik begrijp dit als elke lezer die zijn eigen lezing maakt en daardoor ook verschilt van de andere lezers en van de schrijver. Binnen de 'gemeenschap' dus ook aandacht voor het verschil ipv enkel het 'gemeen'.

Gedicht:
Een gedicht is een voorbeeld van het spreken vanuit uzelf. Geen beleren, wel spreken vanuit een ervaring en anderen herinneren aan eigen ervaringen.
Een gedicht wil geen gelijk hebben, wel spreken vanuit zichzelf en zo elke lezer zijn eigen lezing te laten maken, zijn eigen ‘gelijk’ te lezen.

=> Wat kan ik hiermee doen? Zelf een gedicht schrijven? De mensen uit Genk een gedicht laten schrijven? Gedichten als die artistieke focus uit verslag 15/11?  Een gedicht dat geschreven is vanuit hun ervaring met Genk. De gemeenschap wordt niet gecreëerd met bepaalde interventie: het gedicht schrijven. Wel zit de gemeenschap in de taal. We hebben taal gemeen en verhouden ons in de taal ‘met’ elkaar.



vrijdag 2 december 2011

Wie participeert mee? Wie leest mee?


Het seminarie rond participatie op donderdag 01/12  heeft mij aan het denken gezet.

Mijn ontwerpidee tot hiertoe:
UP: Elk individu heeft zijn eigen verhaal. Via mijn blog proberen mensen te inspireren, aan te spreken. Inspireren in de zin van raken. Het stilstaan en naar buiten komen. De woorden op u laten inwerken en u laten ‘transformeren’.
Via mijn blog verhalen van en in Genk zichtbaar maken. Genk laten leven.
De blog als een spreken vanuit uzelf, vanuit een ervaring.

De methode uit de ipp- participatiewijzer:
Een stadsblog. Deze blog is een(virtuele) plek waar de inwoners van een stad spreken vanuit zichzelf, vanuit hun ervaring. Hoe zien zij de stad? Ze posten zelf items over dingen die gebeuren in hun stad. Ze schrijven een tekst over een toneelstuk, een betoging, een crimineel feit in de stad,… of posten een zelfgemaakte foto.
De burgers spreken hier, zij laten zien hoe zij de stad ervaren. Via verschillende talen. In teksttaal. In fototaal. …

De stadsblog is in zekere zin hetzelfde als wat ik als plan heb(had) met mijn blog. Via het schrijven proberen te spreken. Een boodschap over te brengen.

Maar er zijn ook wat kritische bedenkingen, zowel bij mijn blog als een stadsblog.
Wie gaat mijn blog lezen? Wie doet er mee aan een stadsblog? Als je kijkt onder het rubriekje ‘meedoen?’, dan staan er een twintigtal namen onder. Ga je zo iedereen bereiken? Of beter gezegd, wie participeert er dan? Zij die niet op de blog gaan, participeren niet. Diegene die geen toegang hebben tot internet participeren niet. Zij schrijven niets op de blog. Maar ze lezen hem ook niet.
Misschien kunnen we het ook omkeren? Afstappen van de vraag: wie schrijft er mee? Wie spreekt er mee? Wel wie leest er mee? Omdat het doel van de blog is mensen aan te spreken, te inspireren. Natuurlijk moet men dan wel de blog lezen, alvorens men aangesproken kan worden.
Daarom is het belangrijk het bestaan van mijn blog kenbaar te maken.
Nagaan of mijn idee werkt of niet. Een eerste toetsing van de ideëen achter mijn ontwerp. Is het echt zo dat mensen reageren. Dat ze geraakt zijn en hun ervaring willen meedelen?

Graag sluit ik de mogelijkheid om af te stappen van het idee van de blog niet uit. Is het misschien te theoretisch? Waar is de praktijkinvulling? Participatie en gemeenschap. Waar is de gemeenschapsvorming in mijn idee? Moet dit? Moet iedereen bereikt worden?
Misschien kan ik ondertussen dieper op zoek gaan binnen de verschillende participatiemethoden. Hoe verhouden de mensen zich binnen de verschillende methodieken tot elkaar. Hoe spreken ze daar? Welke taal? Vanuit hun buik of vanuit hun hoofd, volgens regels en een taal die niet de hunne is?

Mijn blog kenbaar gemaakt(iets wat ik misschien al eerder had kunnen doen) op:
- facebookpagina’s: Stad Genk, KRC Genk official, Genk on stage, bibliotheek Genk
- bevriend met:  Jeugdraad Genk, Jeugddienst Genk


zondag 27 november 2011

Uitgesproken of uitgeschreven?

Uitgesproken

Praat met mij en doe dat
honderduit, vertel me zwijgend
waarover een leven gaat
hoeveel tederheid er nodig is
en adem gulzig tot het eind

spreek dit lichaam zonder
een spoor van schroom, spreek
het, spel het volledig uit
laat me duizelen breng me 
in totale ademnood geef je

eindelijk helemaal bloot

Marc Tritsmans
Uitgesproken, bij aquarellen van Caren van Herwaarden, uit Studie van de schaduw, 2010
Laureaat Herman de Coninckprijs voor het beste gedicht 2011

of

Verba volant, scripta manent.
Gesproken woorden vervliegen, wat geschreven is, blijft.

?
Ik vraag mij af of het geschreven woord evenveel impact kan hebben als het gesproken woord en andersom. 'Stille' woorden of 'luide' woorden. Waarmee worden mensen het meest aangesproken? Geïnspireerd? Zoals in het gedicht een spreken waarmee je u blootgeeft, blootstelt aan de wereld rondom jou, aan de ander. Waarin je letterlijk én figuurlijk spreekt. En misschien bedoelt de dichter u niet enkel figuurlijk blootgeven, ook letterlijk? Of toch maar schrijven, zoals in de Latijnse zegswijze, omdat dit altijd blijft en gesproken woorden vervliegen, niet blijven bestaan. Maar als je mensen met luide stem aanspreekt, in de zin van inspireren, dan blijven de woorden ook bestaan, bestaan in de ander...
Trouwens, het gedicht en de zegswijze, zijn beide schrijfsels. 'Stille' woorden ipv 'luide' woorden. 'Zegt' dit genoeg of is er nog een andere conclusie??

zondag 20 november 2011

IJzer wordt plastiek. Ivory wordt Ivorine.

Wat: hoe onderzoek voeren, ‘urban studies’, na The Wire?

Onderzoek doen vanuit een ivorine tower als alternatief voor de ivory tower. Atkinson en Beer houden een pleidooi voor een houding van de academicus/onderzoeker die meer aansluit bij de realiteit.
Meer verbondenheid met real life praktijken, meer ‘connected’ MAAR ook wanneer nodig afstand nemen van die praktijken.

To do:
=> Terug naar Genk: Als je over Genk wil schrijven dan moet dat in verbondenheid met Genk, met real life praktijken in Genk. Niet vanuit mijn ivoren toren, hoog boven de wereld uit. Een ivorine tower uit plastiek die buigbaarder is dan ijzer. Flexibeler om in en uit te gaan. Om als onderzoeker uit de toren en in de wereld te gaan en om als academische wereld en als Genk in de toren te gaan…. (en aangesproken te worden??)

(Bron:  Atkinson, R. & Beer, D.(2010)The ivorine tower in the City. Engaging urban studies after The Wire. In City, 14(5),pp.529-544)