dinsdag 28 februari 2012

Hoe is ’t. Gedichten in ’t stad.

Joke Van Leeuwen was gedurende twee jaar (2008-2010) stadsdichter van A’pen. Samen met Bob Takes heeft zij enkele van die gedichten in de openbare ruimte ‘geïntegreerd’, of geharmoniseerd??

De output van dit project, met tekst en uitleg, is gebundeld in het boekje Hoe is ‘t. Gedichten in ’t Stad. Hieronder een lijst van de, wat Van Leeuwen noemt, gelegenheidsgedichten, die niet enkel in de Binnenstad, maar ook in de Antwerpse randgemeenten te zien zijn of waren.
De lijst vermeld de titel, het onderwerp, de vormgeving en plaats. Dit laatste is niet onbelangrijk. Vaak zijn ze op zoek gegaan naar een harmonie tussen plaats en inhoud. Als je een gedicht schrijft voor een bepaalde wijk, straat, park,… dan is het ‘logisch’ dat het gedicht ergens in die buurt geplaatst wordt.

Je zou de lijst ook kunnen zien als een wandeling door Antwerpen.

Titel
Plaats
Onderwerp
Vormgeving
Hoe is ‘t
Sint -Jacobsmarkt
Mensen
Digitaal gedicht op gevel Universiteits-gebouw
Hier
Kievitbuurt Borgerhout
Wind, verzet van de buurtbewoners tov verbouwingsplannen
Tekeningen en gedicht in plakfolie tegen een raam.
Je bent er
Park Spoor Noord
Wat je kan doen in het park.
Op doek tegen oud Stationsgebouw
Zo is poëzie misschien
Letterhuis Minderbroedersstraat

Poëzie
Digitaal gedicht.
Zonder
Tijdens een demonstratie
Personen zonder papieren
/(voorgedragen)
Bouwblok
Lange Winkelstraat
Doorwaadbaarheid van de bouwblokken
Geschreven op raam Design Center, uitgegeven in Bouwblokkenboek.
Trouwen
Trouwboekjes
Trouwen
Gedrukt op trouwboekjes
Blijft bij ons
Hoogstraat
Dood Wannes Van De Velde
Uitgegeven in verschillende kranten
Ben ik
Theaterplein,
Het Paleis
Kindermishandeling
Plakfolie op dak
Schoon volk
Atlasgebouw Carnotstraat
Mensen en diversiteit
Geschilderd op muur en vloer
Voor JVL
Schoonselfhof
Leven/Dood/ collectief nabestaanden
Voorgelezen op begrafenisplechtigheid
(eenzame uitvaart)
Vader
Sint- Andrieskwartier
Willem Elsschot, andere vaders
Ingesproken
Elfhonderd meter gedicht
Sint-Anna Tunnel
Verdwijning St. Annadorp
Plakfolie (1100meter)
Liedje voor de Kanaalzone
Kanaalzone, Kronenburg en ‘t Dokske
‘Gedoe en gesappel van alledag’.
Geschilderd op gevel BOSTO-gebouw
Na het ARUP-rapport

Tunnel of Lange Wapper?
Ingesproken
Aan een olifantje

Mensen tav Khai Mook
Ingesproken
MDDLPNT
Veltwijck Park, Ekeren en Zandvliet
Hangjongeren
Ingesproken, geschilderd op een zitbank
De haven in 2009
Lillo, Havencentrum
Het werk in de haven
Ingesproken, op ruit in Havencentrum
Dag klein kindje in ’t stad
stadscrèches
Kinderen
Kartonboekjes
Mensen van Antwerpen
reclamezuilen, OCMW, ziekenhuizen
Antwerpenaren
Ingesproken, poster






























Hoe is 't

Elfhonderd meter gedicht 

Hier


MDDLPNT


Bronnen:
Takes, B.,  & Van Leeuwen, J. (2010). Hoe is 't. Gedichten in 't stad. Amsterdam: Querido Uitgeverij BV.

maandag 27 februari 2012

Openbare ruimte als drager van de gedichten.



** Hoe kun je inhoud, vorm en omgeving laten harmoniëren? **


Chantal Akerman: Too far, too close

Een tentoonstelling in het M HKA. Een inkijk in het werk van Chantal Akerman, een Belgische cineaste. Enkele zaken die mij zijn bijgebleven en die misschien waardevol zijn om in mijn achterhoofd te bewaren en mee te nemen in mijn zoektocht naar een (openbare) vormgeving aan gedichten.

“ Ook al zij het zo, voor mij is er geen verschil tussen documentaire en fictie.”

“ Als ik als streng wordt gezien, is dat omwille van het feit dat ik het alledaagse wil presenteren. Anderen gaan naar de cinema om het alledaagse te ontvluchten.”

D’est: au bord de la fiction, 1995
24 Monitors, tv-schermen in groepjes van drie, triptieken. Ze tonen beelden van verschillende Oost-Europese landen, kort na de val van de Berlijnse muur. Landschappen, portretten, rijen wachtende mensen,…

Chantal Akerman, D' Est , 1993 film still

=> Beelden spreken mij aan, ze tonen mensen tijdens hun alledaagse bezigheden. Vooral wachten op de bus, het vliegtuig, de trein,… Het gure weer, de sneeuw, de dikke jassen zijn er niet over, ze geven weer hoe het is, ze tonen een stukje real time, een stuk realiteit.

Marcher à côté de ses lacets dans un frigidaire vide, 2004
Een spiraalvormige installatie met doeken waarop via een projector in de hoek van de ruimte, een tekst wordt geprojecteerd. Fragmenten uit het dagboek van Akermans grootmoeder, overleden in Auschwitz, aangevuld met gedachten van Akerman zelf, diens zus en moeder, vormen de inhoud. De bezoeker kan door de spiraal lopen.


Chantal Akerman, Marcher à côté de ses lacets dans un frigidaire vide, 2004
(Part 1) courtesy the artist and Marian Goodman Gallery, Paris / New York photo M HKA



M HKA, collectie hedendaagse kunstwerken van verschillende kunstenaars.
- Een schilderij op de grond geschilderd
- Voorbijflitsende teksten op een digitaal bord (bv. ‘Fear is the greatest incapacitator’).
- Een regenboog die hoog op de muur hangt
- …
=> Belang van overeenstemming van uw kunstwerk en de plaats of wijze waarop het in de openbare ruimte (ditmaal wel in een museum) geplaatst is.




donderdag 23 februari 2012

Try out: Enkele bedenkingen

* Tijdens markt meer respons dan in de namiddag. Misschien hebben de mensen dan niet echt een specifiek doel en zijn ze ‘gewilliger’ om te praten.

* Verschillende vragen werken niet of voelen aan als opdringerig. Bv. Waar gaat u naartoe?
Soms krijg je hier zeer korte antwoorden op.

* Vrouwen meer respons, meer vertellen dan mannen. (gewoon een vaststelling)

* Vaak eenzijdig ‘publiek’: ouderen, bejaarden,… Dus ook op andere tijdstippen gaan.

* Ik koos er bewust voor om zonder notaboekje of kaart rond te lopen. Dan gaat het minder makkelijk dan tijdens de introductieweek wanneer je toch meestal met kaart en notaboek rondliep.

MAAR:
* Mensen zijn vaak pas open wanneer je zegt dat het voor school is. Ze vragen meestal “Waarom vraagt u dit?”

=> Eigenlijk is het niet de bedoeling dat ze dit weten, het zouden gewone gesprekken moeten zijn, zonder dat de mensen iets ‘speciaals’ antwoorden omdat het iemand is die dat wil weten voor school.
=> Ik probeer vaag te blijven door te zeggen dat ik geïnteresseerd ben in wat mensen aan het doen zijn, waar ze naartoe gaan,… . De reacties hierop zijn wisselend. Sommige hebben door dat het voor school is, anderen zijn toch verbaasd, nog anderen geven zeer gewillig en vriendelijk een antwoord en gaan in gesprek, ongeacht ‘voor wat’ het is.

Conclusie:
Eigenlijk wil ik gewoon ‘verhalen’ te weten komen. Alle antwoorden die mensen geven en hoe zij zich gedragen is een verhaal. Er zijn geen goede en foute antwoorden, je mag niet willen dat alle mensen vriendelijk en goed reageren op uw vragen, poging tot gesprek. Elk individu zegt wat hij of zij te zeggen heeft, meer niet. Maar dat is al heel wat!! Je ervaart heel veel op heel korte tijd, nu nog ervaringen en gedachten omzetten in woord. Stof genoeg eigenlijk, wat wil je nog meer…

woensdag 15 februari 2012

Genk uitproberen? Een (Be)proef (ving)!

Wat: Verslag van Try Out in Genk (do 9 febr)

Directeur op rust, dagbladen en worstenbroodjes!
Donderdag marktdag. Iets voor 11u aangekomen in Genk, een ijskoude dag, overal marktkraampjes, niet enkel op het Sint - Martinusplein, pal in het centrum, ook in de omliggende straten en verweven langs en tussen de 3 Shoppingcentra. Hier kan zich zeker wat meedelen! Ik besluit over de markt te wandelen alsook de Shoppingcentra binnen te gaan.

Aan het eind van de Winterslagstraat, het einde van de markt ook.
Waar gaat u naartoe? Naar de markt, was het antwoord kort en krachtig. De vrouw zette haar weg in gehaaste tred voort, ze keek mij ietwat argwanend aan. Ik besloot haar te bedanken en mijn weg verder te zetten.

De fruitmarkt: tussen 2 gangen van Shopping 2 (S2) in een rustig pleintje, rust ipv het gekrioel van mensen op de markt en in de verschillende hallen van het Genkse equivalent van het Wijnegem Shoppingcentrum.
Ik spreek een vrouw aan op het plein. Ze is goed ingeduffeld, net als ik, en heeft een boodschappentas in haar hand. Excuseer mevrouw, mag ik u iets vragen? Ja. Wat bent u aan het doen? Ah, euhm ik ga naar die bakker daar. Ze wijst richting groene raamkozijnen, het begin van hal 2 van S2. Ik ga worstenbroodjes kopen die mijn zoon graag heeft. Komt u van de markt? Ja, dat is hier de grootste van Limburg hé, hier in Genk. Ja helemaal zo en zo. Ze wijst in alle richtingen, het verkeersbord Toutes Directions, kan hier wel heel letterlijk opgevat worden. Waar ik ook insla, de markt is overal. Je komt altijd wel terecht. Wel minder kraampjes dan tijdens onze introductieweek, wellicht het koude weer.
Ok bedankt. Ja dag hé, besluit ze vriendelijk.
Achter mij hoor ik diezelfde vrouw: Ah hier zie! Ze begroet een vrouw aan het BNP-Paribas bankautomaat hartelijk. Klaarblijkelijk bekende gezichten voor elkaar. Ik laat hen en ga naar de groene raamkozijnen. ’t Koffiekoekje, waar ze naar verluid goede worstenbroodjes verkopen.


Aan de ingang bij Shopping 2 op de Fruitmarkt, ter hoogte van ’t Koffiekoekje.
Twee vrouwen, schijnbaar moeder en dochter. De dochter duwt een kinderwagen voort.
Excuseer dames mag ik jullie wat vragen? Ja. Waar gaan jullie naartoe? Ze zijn zichtbaar verrast of geschrokken. Ik ben geïnteresseerd in wat mensen aan het doen zijn, waar ze mee bezig zijn. Oh! De moeder voert het woord. We gaan naar
Shopping 2, kleine schoentjes kopen voor de kleine. In de kinderwagen zit een jongen met zijn benen te wiebelen. Daarna gaan we nog naar Shopping 3 en dan naar huis.

Tussen Shopping 2 en 1 in de Rootenstraat.
Een oudere dame. Excuseer mevrouw, waar gaat u naartoe? Ik naar de wereldwinkel. Ik ben van thuis gekomen, van Termien en nu ga ik naar de Wereldwinkel. Ok bedankt. Ze tikt mij zachtjes tegen de arm. Al lachend: Alstublieft hé! Alsof ze blij is dat ze mij heeft kunnen ‘helpen’.
Niet alle mensen op de markt zijn daar voor de markt of de shoppingcentra.


In Shopping 1, op de kruising van de Rootenstraat met de Europalaan.
De shoppinghall opgefleurd met grote papieren hangers vol hartjes. Valentijn is in aantocht. Ik loop door de middengang en zoek een bankje. Ondertussen zie ik veel ‘kliekjesvorming’.
Hier en daar staan groepjes mannen, vrouwen of gemengd met elkaar te praten. Steeds groepjes van 2, 3 of 4 personen. De Si, Si  en Arabische woorden komen mij toe. Ik ga op een bankje zitten. Rondom mij een American Today, Hunkemöller en een Take- off schoenenwinkel- URBAN Fashion Shoes. Want we zijn in een stad hé! Mooi aan het einde van de hallway. Of de high –of runway. Voor 1 euro kan je al een ritje wagen op een blitse oranje Trike brommer. Geen vliegangst, waag dan je kans op 1 van de 2 Thommis helikopters of vliegtuigjes.
Mijn bankbuur heeft andere dingen aan of in zijn hoofd. Met iPod achtige oortjes oefent hij een vreemde taal. Ik hoor een stem, af en toe herhaalt hij, vermoedelijk, wat deze stem hem influistert. Zakkenrollers zijn gewaarschuwd, in een periode van 10 minuten zijn de mannen van G4Security al 5 keer gepasseerd(zonder overdrijven). Handige(?) vluchtroute vindt de pickpocketter op de wegwijzers die aan het plafond hangen. Uitgang of dakterras?


Intermezzo Shopping 1 Carrefour.
Ik sta aan de kassa met 3 items. Voor mij een groep babbelende vrouwen. Één item kopen ze haast allemaal, sandwiches. Is dat het enige?, vraagt een van hen. Ja. Oh ga dan maar. Ja, doe maar, wij zijn hier met een hele bende!! Achter mij babbelen de vrouwen, sommige dragen een hoofddoek, verder in hun moedertaal. Sandwiches… Tijd om te gaan eten.


** Gegeten in een brasserie Venezia. Een spiegelpaleis met tafeltjes erin, fijne bediening maar iets te zware pasta carbonara. Het paleis zit goed vol, vooral oudere damesduo’s, vermoedelijk lunchend op hun (wekelijkse) markt -of winkeldagje. Het publiek op de markt, in de Shoppingcentra en in de eethuisjes is wel heel homogeen. Ofwel vrouwen van middelbare leeftijd of ouder alleen, ofwel in grotere groepjes ofwel met hun man erbij.  **


Ter hoogte van kruispunt van de klokstraat met de Stationsstraat en de Molenstraat.
Man, beladen met boodschappen, in elke hand één zak.
Excuseer meneer, mag ik iets vragen. Ja. De man lijkt gehaast en kijkt me niet aan. Waar gaat u naartoe? Ik, naar de auto. Is het voor een werk ofzo? Ik zeg dat ik geïnteresseerd ben in wat mensen aan het doen zijn. Ja maar toch voor school ofzo? Ik zwicht voor zijn kruisverhoor. Wat studeer je dan? Pedagogie in Leuven. Ah pedagogie. Mijn dochter heeft ook nog pedagogie gedaan. Ze heeft nog iets bijgedaan en nu is ze docente aan de KLIM, de Hogeschool van Limburg hé. Zeg en Jan Van Damme, werkt die daar nog altijd. Die ken ik nog. De rollen lijken precies omgedraaid, ook al is het niet de bedoeling dat ik interviewer ben en de man de respondent, toch voelt het aan alsof hij mij aan de tand voelt. Dan komt de eventuele “verklaring”. Ja, ik heb zelf ook nog lesgegeven en ben , alé, was directeur van de school hier in de buurt. Ja een werk over Genk, ja hier zijn veel pedagogische initiatieven hé. Voor alle leeftijdsgroepen en voor alle rassen. Je ziet het hier al op de markt… alle soorten mensen. Alé, ik ga eens door want mijn vrouw wacht. Bedankt voor het gesprekje. De statige man met hoed vertrekt. Een roodgeel zakje van de kippenkraam verdwijnt mee.

Namiddag, Sint- Martinusplein.
Een vrouw. Waar gaat u naartoe? Naar de winkel.

Een ietwat oudere man met pet, in een snelle tred. Wat bent u aan het doen. Aan het wandelen. Waarnaartoe? Naar huis.

Een ouder koppel met een trolley. Excuseer mag ik jullie iets vragen? Waar gaan jullie naartoe. Naar de Delhaize. Waarom? Ik zeg, een beetje ongemakkelijk, dat ik geïnteresseerd ben in waar mensen mee bezig zijn. Waar ze naartoe gaan.

Een man. Excuseer meneer, mag ik u iets vragen? Ja, zegt u maar. Waar gaat u naartoe? Naar de bib, een dagblad lezen. Ik bedank hem. Hij gaat weer verder en keert op zijn stappen terug. Of euh is er nog… Ik zeg dat het goed is zo.


De Bib. Of dure en state of the art boekentempel. Even rondgewandeld. Toegegeven, ze hebben een zeer uitgebreide boekencollectie. Wel wat anders dan mijn dorpsbibliotheekje! Voor elk wat wils, mooi geordend per thema, subthema of taal. Niet één maar meerdere rekken over koken, politiek, geschiedenis,… Op de rug van de boeken is een vlaggetje aangebracht van de taal waarin de romans geschreven zijn. Spaans, Frans, Engels, Duits,… een hele rij vlaggen bij elkaar.  Vollidiot, het enige Duitse boek in mijn eigen bib, is vrij idioot ja, als je de weelde ziet in dit paradijs voor de lezer. Zelfs als je voor school iets moet opzoeken krijg je alles mooi op een rijtje, geordend per subthema. Politiek, maatschappelijke thema’s, maatschappelijke projecten,… Als je uw boeken verzameld hebt, kan je zeker een plaatsje vinden aan een van de vele tafeltjes die aan de randen van elk verdiep staan opgesteld, met computer en leeslampje! Liever wat meer stilte? Dan is er nog de stille ruimte.
Een lokaal met glazen deuren en wanden met lange tafels naast elkaar, plaats voor zo’n 20 personen. Enkel leesvoer toegestaan, wordt vriendelijk verzocht via een bordje met Pac-man figuurtje dat alle drank en boterhammen op eet.




De try-out in Genk. Een beproeving. Het koude weer, de protocollaire eisen proberen te volgen,… De vriendelijke mensen zorgen gelukkig voor de (welgekomen) warmte.





maandag 13 februari 2012

Bezoek Genk: protocol

Alvorens ik naar Genk ga is het belangrijk enkele grenzen af te bakenen. Na te denken over de ‘experimentele limieten’ die ik mezelf ga opleggen zodat de wereld of Genk kan verschijnen, opdat er zich iets zal meedelen. De noodzaak van een vast stramien of protocol werd reeds in vorige blogberichten duidelijk gemaakt.
Ik stel mijzelf 3 vragen en ga aan de hand van de mogelijke antwoorden proberen een protocol op te stellen en dit te gebruiken bij mijn bezoek aan Genk.
Tijdens het 1ste bezoek wil ik dit protocol uittesten en latere aanpassingen zijn niet uitgesloten.

Waar in Genk?
In één gebied, taartspie of op verschillende meer specifieke plaatsen?
In het centrum, shoppingcentrum, winkelstraat in en rond het station, bushaltes, bibliotheek parkeerplaatsen of garages, winkels, markt, schoolpoorten,…?

=> Wanneer je in één gebied gaat, heb je enkel dit ene gebied gedaan, welk gebied kies je dan? Wanneer je probeert op verschillende plaatsen mensen te ‘ontmoeten’, ontmoet je misschien ook alleen maar mensen die horen bij of die vaak naar die plaatsen gaan? Wat is een plek waar je veel diversiteit aan mensen vindt?
Of misschien kan ik ook elk bezoek wijden aan één plaats en hierover iets schrijven, analoog aan de thema’s in een dichtbundel? Of is dit te stereotyperend? Mensen zijn immers veel meer dan een bibganger, student, shopper, ‘busser’,… .


Welke vragen?
Ik wil de mensen niet overvallen met vragen. Het mag niet klinken als een enquête, met voorgevormde vragen, waarmee je een duidelijk doel voor ogen hebt en bepaalde antwoorden wil bereiken. Integendeel, je weet niet wat er gezegd gaat worden, je weet niet wat er tevoorschijn gaat komen. Daarom kies ik ervoor om niet intrusieve vragen te stellen. Vragen die een regard voor de ander tonen. Wat is, the presence, wat of wie de ander is komt naar voor in ontmoetingen. Enkele vragen analoog aan ‘Waar komt u vandaan en waar gaat u naartoe?’

- Wat bent u aan het doen?
- Waar bent u naar op weg?
- Wat heeft u al gedaan vandaag?
- Wat gaat u nog doen vandaag?
- Wat heeft u gekocht ( op de markt), misschien te intrusief ??

=> Of volgende vragen al dan niet intrusief zijn, zal blijken na het eerste bezoek.

Welke mensen?
Is een totaalbeeld wel mogelijk? Kan je iedereen wel ‘ontmoeten’? In mijn ontwerp gaat het volgens mij niet om de massasteekproef die een vertegenwoordiging moeten zijn van verschillende leeftijdsgroepen, beroepen, geslacht, nationaliteiten,… . Wel is het de bedoeling Genk te laten spreken, elke individuele ontmoeting op zich is van belang. Elk verhaal. 

=> Tijdens het bezoek ga ik willekeurig mensen aanspreken. “Je moet het doen met de mensen die er zijn.” Maar dit is al een verkeerd uitgangspunt, elk individu dat er op dat moment is, is evenwaardig aan iemand die er niet is.